Türk Patent ve Marka Kurumu · TR 2025 014583 B
Kamu binalarındaki enerji kayıplarını izleyen ve tespit edildiğinde müdahale eden bir sistem için Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli patent.
Kamu Binalarında Enerji Kayıplarının Önlenmesine Yönelik İzleme ve Müdahale Sistemi
Kamu binalarında enerji kullanımını izleyerek kayıp durumlarını tespit eden ve bu durumlara müdahale eden bir sistemdir. Tespit ile müdahale tek bir sistem içinde birlikte ele alınır; böylece belirlenen bir kayıp yalnızca kayda geçmez, karşılığında bir işlem yapılır. Kapsam, tek bir ölçüm cihazı değil, işletilen bir bütün olarak binadır.
Kamu binaları kesintisiz enerji tüketir; ancak işletme sorumluluğu binayı kullanan kişilerde değil, bir kurumdadır. Bu nedenle kayıplar, oluştukları anda kimse fark etmeden birikir. Yerleşik uygulama çoğunlukla ölçüm ve raporlamada durur; bu da tek başına kaybı durdurmaz.
Tescilli sistem, kamu binasının enerji davranışının sürekli izlenmesini bir müdahale adımına bağlar. Kayba işaret eden durumlar belirlenir ve sistem bu durumlara olağan işleyişinin bir parçası olarak karşılık verir. Müdahale, bina personeline bırakılan elle yapılan bir iş değil, sistemin tarif edilmiş davranışıdır.
Kamu binaları gün boyu enerji tüketir. Isıtma, aydınlatma ve havalandırma, çoğu zaman odaların gerçekte nasıl kullanıldığıyla örtüşmeyen programlara göre çalışır. Kayıplar sessizce birikir: boş kalan bir bölümde çalışmaya devam eden bir sistem, kimsenin bildirmediği bir arıza, mevsim değiştikten sonra kimsenin dönüp bakmadığı bir ayar. Bina, içindeki kişiler tarafından değil bir kurum tarafından işletildiği için, kaybın başladığı anda sayacın başında genellikle kimse yoktur.
Bu patentin ele aldığı boşluk, kaybın fark edilmesi ile bu konuda bir şey yapılması arasındadır. Bina enerji yönetiminde yaygın uygulama ölçümde durur: aylık bir rapor, ara sıra açılan bir gösterge paneli, iş işten geçtikten sonra konuşulan bir rakam. Ölçüm gereklidir; ancak tek başına hiçbir vanayı kapatmaz, hiçbir devreyi kesmez ve enerjinin boşa gittiği süreyi kısaltmaz.
Tescil edilen buluş, kamu binaları için bir enerji kaybı izleme ve müdahale sistemidir. İki işlev ayrı fikirler olarak değil, birlikte korunur. İzleme tarafı, binanın enerji davranışını kayba işaret eden durumları belirlemek üzere gözler. Müdahale tarafı ise bu durumlara karşılık verir; böylece belirlenen kayıp yalnızca bir kayıt satırı değil, bir işlem doğurur.
Tescil, herhangi bir tek bileşen düzeyinde değil, sistem düzeyinde yazılmıştır. Korunan şey için doğru olan yükseklik de budur: tespitin müdahaleye bağlanması, bunun işletilen bir bütün olarak binaya uygulanması ve kamu binalarına özgü koşullarda tanımlanması.
Başvuruda şekiller yer alır. Belge kamuya açık paylaşıma hazırlandığında bu sayfada yayımlanacaktır; şu an görünen görseller o zamana kadar yer tutucudur.
Kamu bina stoku büyüktür, uzun ömürlüdür ve yavaş yenilenir. On yıl sonra kullanımda olacak binaların çoğu bugün zaten ayaktadır. Bu da mevcut bir binaya sonradan eklenebilen çözümleri, yalnızca yeni yapılarda işe yarayan çözümlerden daha anlamlı kılar. Kaybın başlaması ile kayba müdahale edilmesi arasındaki süreyi kısaltan bir sistem, bu mevcut stok üzerinde çalışır.
Kurumsal bir gerekçe de var. Bir kamu binasında sorunu fark edecek konumdaki kişi çoğu zaman enerji faturasından sorumlu kişi değildir; faturadan sorumlu kişi ise çoğu zaman binada değildir. Arada kalan her adım gecikme üretir: fark etme, bildirme, onay bekleme ve ancak ondan sonra harekete geçme. Tespitten müdahaleye geçen adımın otomatikleşmesi, bu haberleşme zincirine olan bağımlılığı ortadan kaldırır ve kaybın sürdüğü zaman aralığını kısaltır.
Kamu binalarının bir başka özelliği de kullanım yoğunluğunun gün içinde ve yıl boyunca çok değişmesidir. Sabit programlara göre çalışan tesisat, bu değişkenliğe kendiliğinden uyum sağlamaz. İzlemenin müdahaleyle birlikte tanımlanması, bu uyumu binanın gerçek kullanımı üzerinden kurma imkânı verir.
Burada herhangi bir performans rakamı iddia edilmiyor. Patentin değeri, koruduğu kapsamdadır; kurulan bir sistemin ölçülmüş davranışı ise tescile değil, proje anlatısına aittir.
Tescil edilmiştir. Buluş, Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde TR 2025 014583 B numarasıyla tescillidir ve 2025 yılından itibaren işleyen 20 yıllık koruma süresine sahiptir. Mehmet Enes hem buluş sahibi hem de başvuru sahibi olarak kayıtlıdır. Patent, bu sitede aynı adı taşıyan projeye bağlanmıştır.
Kamu binalarında ısıtma, aydınlatma ve yalıtım kaynaklı enerji kayıplarını sürekli ölçen ve müdahaleyi tetikleyen bir izleme sistemi.
TEKNOFEST Çevre ve Enerji Teknolojileri Yarışması